БНМАУ-ЫН АРДЫН ЭРҮҮЛИЙГ ХАМГААЛАХ ГАЗРЫН БҮТЭЦ, ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА (1925-1930)

Монголын ардын эрүүлийг хамгаалах салбарын түүхийн судалгаа 1990-ээд оноос зогсонги болж түүх судлалын шинэчлэлээс хоцрох хандлагатай байна. Иймд уг судалгааг үргэлжлүүлж урагш ахиулах зорилгоор Дотоод явдлын яамны харьяа Ардын эрүүлийг хамгаалах газрын бүтэц, үйл ажиллагааг тусгайлан авч үзлээ.

1921 оны VIII сарын 15-нд хуралдсан Бүх цэргийн зөвлөлийн тавдугаар хурал Цэргийн эмнэлгийн хороо байгуулах тухай асуудлыг хэлэлцэж, энэхүү эмчлэх хороонд Зөвлөлт Оросын ба Монгол ардын Засгийн газрын бүх цэргүүд, энгийн хүмүүст нэгэн адил тусламж үзүүлэх, аливаа хүн бүхнийг үнэгүйгээр эмчилж байхаар тогтоожээ. Бүх цэргийн зөвлөлийн тогтоосны дагуу Цэргийн яам элдэв өвчинтэй хүмүүсийг эмчлэх хороо байгуулах тухай саналаа Засгийн газрын хуралд оруулсан байна. Засгийн газар 1921 оны VIII сарын 21-ний өдрийн арван хоёрдугаар хурлаар уг асуудлыг хэлэлцэж зүйтэй хэмээн дэмжсэн бөгөөд гагцхүү “Улсын санхүү арвижаагүй, зардлыг хаанаас гаргах нь тодорхойгүй учир эрхлэх яамнаас дахин боловсруулан тодорхойлж хэлэлцүүлэх”[1] шийдвэр гаргажээ. Үүнээс үзэхэд, Бүх цэргийн зөвлөлийн Цэргийн эмнэлгийн хороо байгуулах тогтоол гарсан өдрөөр тус хороог байгуулагдсан[2] хэмээн үзэж ирснийг нягтлууштай байна. Гэхдээ Бүх цэргийн зөвлөл Цэргийн эмнэлгийн хороог цэрэг ба энгийн иргэдэд эмнэлгийн тусламж үзүүлэх чиг үүрэгтэй ажиллуулахаар тогтоосон тул ардын эрүүлийг хамгаалах салбарын үүсэлд уг тогтоол чухал холбогдолтой юм. 

СОРИЛЫН ОЛОН ХЭЛБЭРИЙГ АШИГЛАЯ

Өнөөгийн байдлаар бид сорилын олон хэлбэрээс зөвхөн хоёрыг нь л ашиглаж байна. 

Сургалтын салшгүй нэг хэсэг нь суралцагчдын мэдлэг чадварыг үнэлэх ажил байдаг. Багш хүн энэ ажилд өөрийн хөдөлмөрийн 25 гаруй хувийг зарцуулдаг байна.¹  

Сорил (тест) үнэлэх аргачлал

Бид яагаад шалгалтын сорилоо үнэлэх ёстой вэ?

Аливаа ажлын явц, төгсгөлд үр дүнг заавал хэмждэг. Гэтэл тэрхүү шалгуур нь үр дүнг үнэн бодитоор гаргаж чадаж байна уу гэдгийг үнэлэх шаардлагатай. Өөрөөр хэлбэл таны үнэлгээний сорил хүчин төгөлдөр үү гэдэг асуултанд хариулт өгөх хэрэгцээтэй байдаг. Шалгалтын сорилд шинжилгээ хийх нь сургалтын үнэлгээний тогтолцоог боловсронгуй болгох нэг үндсэн хэсэг болдог.

Сорил (тест) боловсруулах аргачлал

Та энэхүү нийтлэлийг уншсанаар чанартай сайн сорил хэрхэн боловсруулах тухай мэдээлэл авч сорилын маш олон хэлбэрээс хэдийг нь ашиглаж буйгаа эргэцүүлэх болно. 

 Бид энэ нийтлэлээр сорилын төрөл, хэлбэрийн тухай, сорилыг боловсруулахад юу анхаарах хэрэгтэй байдаг тухай уншигч танаа толилуулж байна.

Ургийн бичиг хөтлөх аргачлал, ач холбогдол

Монголчууд эрт дээр үеэс уг удмаа тэмдэглэн, ургийн бичиг хөтөлж ирсэн уламжлалтай. Энэ тухай бид үе үеийн сурвалж бичгээс харж болно. Тухайлбал, Монголын нууц товчоонд Чингис хааны дээд өвөг Бөртэ Чоноос эхлэн 500 орчим жил үргэлжлэх 20 үеийн намтрыг товчоолон дурдсан байдаг. Мөн XVI зууны эхэн үед Персийн түүхч Рашид-Ад-дин Судрын чуулган зохиолдоо “Монгол аймгууд удам угсаагаа сайн мэддэг байв. Учир нь Монголын язгууртнууд өвөг дээдсийнхээ угсаа гарвалыг нарийн чанд баримталж, төрсөн хүүхэд болгоноо угсаа удамтай нь танилцуулж сургадаг заншилтай байжээ.

VIII БОГД ЖИБЗУНДАМБА ХУТАГТЫН ОРДНЫ ТҮҮХЭНД ХОЛБОГДОХ НЭГЭН СУРВАЛЖИЙН МЭДЭЭГ НЯГТЛАХ НЬ

“tabidugar (tabu duγar), namadugar (nayima duγar) düri-yin boγda gegegen-ten-ü lüngdün-iyer degedü ordun-u doturaqi olan alban-u kümün nar tus tus tušiyal-un keyideg alba-iyan todurqayilan bičiju ergügsen-i qaγuluγsan danγsa” (Тавдугаар, наймдугаар дүрийн Богд гэгээнтэний лүндэнгээр Дээд ордны доторх олон албаны хүн нар тус тусын тушаалын хийдэг албаа тодорхойлон бичиж өргөснийг хуулсан данс) хэмээх монголын түүхэнд холбогдох нэгэн сурвалж Монгол улсын үндэсний номын сангийн Монгол судлал, гар бичмэлийн сан хөмрөгт 1594/96 дугаартай хадгалагдаж байна.

Эл сурвалж нь 240мм х 240мм хэмжээтэй, өнгөлөг шар торгоор хавтаслаж цэнхэр торгоор доторлосон, муутуу цаасан дээр худам монгол бичгээр 13 мөрөөр тогтуун хичээнгүй янз бүрийн хэлбэрээр гаргацтай бичсэн 83 хуудас 161 тал гар бичмэл юм.

СУРГАЛТЫН ХӨТӨЛБӨРИЙГ ХЭРЭГЛЭЭ ТӨВТЭЙ БОЛОВСРУУЛАХ НЬ “МОНГОЛЫН ТҮҮХ, СОЁЛ, ЁС ЗАНШИЛ” ХИЧЭЭЛИЙН ЖИШЭЭН ДЭЭР

Түүхийн бус мэргэжлийн ангид үзэж буй “Монголын түүх, соёл, ёс заншил”  хичээлийн агуулгыг илүү парагматик болгох хэрэгтэй. Өнөөгийн түүхийн сургалтын үр дүн сайнгүй байгааг өмнөх жилүүдийн судалгаа харуулсан. Үүнийг сайжруулах арга нь түүхийн хөтөлбөрийн агуулгыг хэрэглээнд суурилан өөрчлөх гэж үзэж байна. Бид зарим сэдвийг ийнхүү өөрчлөн туршихад өмнөхөөс илүү үр дүн гарч байгаа нь үүнийг баталж байна.